Okres bywa trudny – skurcze brzucha, zmęczenie, zmiany nastroju. A bywa też, że towarzyszy mu… biegunka. To objaw, o którym rzadko się mówi, a który dotyka wiele kobiet. Odpowiedzialne za to są hormony: spadek progesteronu i wzrost prostaglandyn. W tym artykule znajdziesz wyjaśnienie, dlaczego tak się dzieje, jak złagodzić dolegliwości i kiedy warto pomyśleć o badaniach.

Co się dzieje w organizmie w trakcie cyklu?

Twój cykl menstruacyjny to nie tylko zmiany w macicy i jajnikach. Hormony sterujące miesiączką mają wpływ również na układ pokarmowy. Badania pokazują, że rytm wypróżnień i konsystencja stolca mogą różnić się w zależności od fazy cyklu [1].

Progesteron, który rośnie w drugiej połowie cyklu, działa rozluźniająco na mięśnie gładkie, spowalniając pasaż jelitowy. Gdy jego poziom gwałtownie spada tuż przed miesiączką, jelita zaczynają pracować szybciej. Do tego dochodzą prostaglandyny – substancje wywołujące skurcze macicy, które mogą również pobudzać jelita. To właśnie ich nadmiar odpowiada za biegunkę w czasie okresu.

Biegunka podczas miesiączki – najważniejsze przyczyny

1. Prostaglandyny i skurcze macicy

Prostaglandyny są odpowiedzialne za kurczenie się macicy, ale działają również na jelita. Ich wysokie stężenie może prowadzić do częstych, luźnych stolców. To mechanizm podobny do działania leków przeczyszczających – tyle że naturalnie aktywowany przez hormony.

2. Wahania progesteronu

Spadek progesteronu ułatwia jelitom szybszą pracę. Zaparcia, które pojawiają się u wielu osób w drugiej fazie cyklu, mogą nagle ustąpić, a ich miejsce zajmuje biegunka.

3. Zespół jelita drażliwego (IBS)

Jeśli cierpisz na zespół jelita drażliwego, prawdopodobnie zauważasz, że dolegliwości nasilają się w czasie miesiączki. Cykl menstruacyjny ma wyraźny wpływ na przebieg tej choroby – zarówno biegunki, jak i bóle brzucha stają się wtedy częstsze.

4. Napięcie przedmiesiączkowe (PMS) i PMDD

PMS to zespół objawów fizycznych i psychicznych, które pojawiają się przed miesiączką. Część z nich dotyczy także jelit – biegunka i wzdęcia mogą być elementem tego zespołu. W cięższej postaci (PMDD – zaburzenie dysforyczne przedmiesiączkowe) objawy są bardziej nasilone i wpływają na codzienne funkcjonowanie.

Jak często to się zdarza?

Biegunka w trakcie okresu to częste zjawisko. Dostępne badania pokazują, że:

  • około 1/3 kobiet zgłasza biegunkę w trakcie miesiączki [1];
  • u osób z IBS objawy jelitowe nasilają się niemal w każdym cyklu [2];
  • nawet wśród zdrowych kobiet zauważono istotne różnice w częstości wypróżnień między fazami cyklu [1].

Takie obserwacje potwierdzają, że biegunka podczas okresu to częsty i fizjologiczny objaw.

Jak możesz złagodzić objawy biegunki podczas okresu?

Kilka prostych działań pomaga zmniejszyć dyskomfort:

  • Pij więcej płynów – woda i napoje z elektrolitami zmniejszają ryzyko odwodnienia.
  • Postaw na lekką dietę – banany, ryż, owsianka, gotowane warzywa mogą łagodzić dolegliwości.
  • Unikaj kofeiny i ostrych przypraw – mogą dodatkowo podrażniać jelita.
  • Ćwicz delikatnie – joga i spacery zmniejszają napięcie i poprawiają perystaltykę.
  • Rozważ zastosowanie leków przeciwbólowych z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) – ibuprofen obniża poziom prostaglandyn, a tym samym zmniejsza zarówno ból, jak i biegunkę [3].

Pamiętaj: jeśli biegunka jest silna, przewlekła albo towarzyszą jej inne objawy (gorączka, krew w stolcu, bardzo intensywne bóle), konieczna jest konsultacja lekarska.

FAQ (często zadawane pytania)

Czy biegunka zawsze oznacza chorobę?

Nie. Najczęściej to naturalna reakcja na zmiany hormonalne w czasie cyklu.

Czy antykoncepcja hormonalna może pomóc?

Tak, u części osób stabilizuje poziom hormonów i zmniejsza objawy, ale decyzję należy podjąć po konsultacji z lekarzem.

Czy PMS może obejmować biegunkę?

Tak, zespół napięcia przedmiesiączkowego często wiąże się z objawami ze strony układu pokarmowego, w tym z biegunką.

Badania, które warto wykonać:

Jeśli chcesz sprawdzić stan swojego zdrowia, możesz wykonać badania. Lekarz pomoże Ci właściwie zinterpretować wyniki.

  • e-Pakiet dla kobiet ogólny – zawiera badania: GGTP, kreatynina, badanie ogólne moczu, fibrynogen, ALT, lipidogram (CHOL, HDL, nie-HDL, LDL, TG), kwas moczowy, magnez, CRP ilościowo, morfologia krwi, TSH, FSH, witamina D3 metabolit 25(OH), glukoza. Pozwala ocenić ogólny stan zdrowia i wykryć ewentualne niedobory.
  • e-Pakiet badań hormonalnych dla kobiet – zawiera badania: TSH, LH, DHEA-SO4, prolaktyna, SHBG, testosteron, FSH, estradiol. Pomaga w ocenie równowagi hormonalnej i przyczyn zaburzeń cyklu.
  • e-Pakiet podarunkowy dla kobiet – zawiera badania: lreatynina, lipidogram (CHOL, HDL, nie-HDL, LDL, TG), kwas moczowy, wapń całkowity, fosfor nieorganiczny, elektrolity (Na, K), czynnik reumatoidalny (RF) ilościowo, morfologia krwi, TSH, witamina D3 metabolit 25(OH), wskaźnik albumina/kreatynina w moczu (ACR), glukoza. Przydatny w profilaktycznej ocenie zdrowia.

Bibliografia

  1. Judkins T.C., Dennis-Wall J.C., Sims S.M. i in., Stool frequency and form and gastrointestinal symptoms differ by day of the menstrual cycle in healthy adult women taking oral contraceptives: a prospective observational study, „BMC Womens Health” 2020 Jun 29;20(1):136, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32600463/ (dostęp 9.09.2025).
  2. Pati G.K., Kar C., Narayan J. i in., Irritable Bowel Syndrome and the Menstrual Cycle, „Cureus” 2021 Jan 14;13(1):e12692, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7883586/ (dostęp 9.09.2025).
  3. Barcikowska Z., Rajkowska-Labon E., Grzybowska M.E. i in., Inflammatory markers in dysmenorrhea and therapeutic options, „Int J Environ Res Public Health”. 2020;17(4):1191, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7068519/ (dostęp 9.09.2025).
  4. Siuda I., Rabe-Jabłońska J., Zespół napięcia przedmiesiączkowego i zaburzenie dysforyczne przedmiesiączkowe – diagnostyka i leczenie, „Psychiatria i Psychologia Kliniczna” 2007;7(1):29–35,  https://www.psychiatria.com.pl/index.php/wydawnictwa/2007-vol-7-no-1/zespol-napiecia-przedmiesiaczkowego-i-zaburzenie-dysforyczne-przedmiesiaczkowe-diagnostyka-i-leczenie (dostęp 9.09.2025).
  5. Krawczyk W., Rudnicka-Drożak E., Zespół napięcia przedmiesiączkowego, „Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu” 2011;17(3):145–147, https://www.monz.pl/Zespol-napiecia-przedmiesiaczkowego,73250,0,1.html (dostęp 9.09.2025).
  6. Bernstein M.T., Graff L.A., Avery L. i in., Gastrointestinal symptoms before and during menses in healthy women, „BMC Womens Health” 2014 Jan 22;14:14, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3901893/ (dostęp 9.09.2025).
  7. Mendelson S., Lee Y.J., Neri C., Hayes P., Gastrointestinal functioning and menstrual cycle phase: evidence from prospective diaries, „BMC Gastroenterol.” 2023;23:36, https://bmcgastroenterol.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12876-023-03036-3 (dostęp 9.09.2025).
  8. Houghton L.A., Lea R., Jackson N., Whorwell P.J., The menstrual cycle affects rectal sensitivity in patients with irritable bowel syndrome but not healthy volunteers, „Gut” 2002 Apr;50(4):471-4, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1773170/ (dostęp 9.09.2025).