Ciągłe wzdęcia, gazy, bóle brzucha czy biegunki potrafią skutecznie uprzykrzyć życie. Jeśli te dolegliwości brzmią znajomo, a ich przyczyna wciąż jest nieznana, rozwiązaniem może być test wodorowo-metanowy. To proste i nieinwazyjne badanie, które pomaga zdiagnozować schorzenia takie jak SIBO czy IMO, często odpowiedzialne za te uciążliwe objawy. Dowiedz się, na czym polega, jak wygląda i jak się do niego przygotować.

Czym jest i co wykrywa test wodorowo-metanowy?

Test wodorowo-metanowy to bezpieczna metoda diagnostyczna stosowana do oceny zaburzeń żołądkowo-jelitowych. Polega na pomiarze stężenia dwóch gazów – wodoru (H2​) i metanu (CH4​) – w wydychanym powietrzu. Nasz organizm sam z siebie nie produkuje tych gazów. Ich obecność świadczy o tym, że gdzieś w jelitach doszło do fermentacji niestrawionych węglowodanów przez mikroorganizmy.

Badanie to jest „złotym standardem” w diagnostyce:

  • SIBO (ang. Small Intestinal Bacterial Overgrowth) – zespołu rozrostu bakteryjnego w jelicie cienkim.
  • IMO (ang. Intestinal Methanogen Overgrowth) – zespołu rozrostu metanogenów (mikroorganizmów produkujących metan) w jelitach.

Jak działa test oddechowy?

Zasada działania testu jest prosta. Kiedy spożyte przez Ciebie węglowodany nie zostaną wchłonięte w jelicie cienkim, stają się pożywką dla bakterii. W procesie fermentacji uwalniają one wodór. Część z tego wodoru może być następnie wykorzystana przez inne drobnoustroje, zwane archeonami, do produkcji metanu.

Oba gazy przenikają przez ścianę jelita do krwi, a następnie wędrują do płuc, skąd są wydalane wraz z oddechem. Pomiar stężenia tych gazów w wydychanym powietrzu pozwala ocenić, co dzieje się w Twoim przewodzie pokarmowym.

Jak wygląda przebieg badania?

Badanie jest bezbolesne i trwa około 3 godzin. W tym czasie musisz pozostać w spoczynku – bez jedzenia, picia (poza roztworem podanym do testu), palenia, żucia gumy, a nawet spania.

  1. Próbka wyjściowa: na początku badania oddajesz pierwszą próbkę wydychanego powietrza, aby określić bazowe stężenie gazów.
  2. Podanie substratu: następnie wypijasz specjalny roztwór cukru – najczęściej glukozy lub laktulozy. To właśnie ten cukier będzie ewentualną pożywką dla bakterii.
  3. Pomiary seryjne: co około 20 minut będziesz proszony lub proszona o oddanie kolejnych próbek oddechu. Nowoczesne urządzenia mierzą jednocześnie stężenie wodoru, metanu oraz kontrolnie dwutlenku węgla.

Ważne! W trakcie testu mogą pojawić się Twoje typowe objawy, takie jak wzdęcia, burczenie w brzuchu czy ból. To cenna informacja diagnostyczna, dlatego koniecznie zgłoś je personelowi wykonującemu badanie.

Interpretacja wyników – co oznaczają liczby?

Wyniki testu zawsze powinien interpretować lekarz. Test uznaje się za pozytywny, jeśli w określonym czasie stężenie gazów znacząco wzrośnie.

  • Wynik dodatni w kierunku SIBO: stwierdza się go, gdy poziom wodoru (H2​) wzrośnie o co najmniej 20 ppm (cząsteczek na milion) w ciągu pierwszych 90–120 minut badania [11].
  • Wynik dodatni w kierunku IMO: wystarczy, że stężenie metanu (CH4​) w dowolnym momencie testu osiągnie wartość 10 ppm lub wyższą [3].

Testy oddechowe mogą być również wykorzystywane do diagnozowania nietolerancji pokarmowych (np. laktozy, fruktozy) oraz do oceny czasu pasażu jelitowego.

Jak przygotować się do testu wodorowo-metanowego?

Prawidłowe przygotowanie jest absolutnie kluczowe dla wiarygodności wyniku. Zaniedbanie poniższych zaleceń może sprawić, że badanie trzeba będzie powtórzyć.

Na 4 tygodnie przed badaniem:

  • odstaw antybiotyki,
  • nie wykonuj kolonoskopii ani innych badań wymagających oczyszczenia jelit.

Na 7 dni przed badaniem:

  • zrezygnuj z leków prokinetycznych (pobudzających motorykę jelit) i środków przeczyszczających,
  • odstaw suplementy zawierające fruktozę lub laktozę.

Na 3 dni przed badaniem odstaw probiotyki.

Na 24 godziny przed badaniem zastosuj specjalną, lekkostrawną dietę. Unikaj produktów bogatych w błonnik (owoce, warzywa, pełnoziarniste pieczywo, kasze) i wzdymających (rośliny strączkowe, kapusta). Najbezpieczniejsza jest tzw. biała dieta oparta na białym ryżu, gotowanym kurczaku lub indyku, jajkach i białym pieczywie.

W dniu badania:

  • bądź na czczo przez 12–14 godzin – możesz pić tylko wodę,
  • nie pal papierosów i nie żuj gumy na 2 godziny przed testem i w jego trakcie,
  • rano dokładnie umyj zęby.

Inne badania, które warto wykonać:

Jeśli zmagasz się z problemami jelitowymi, rozważ kompleksową diagnostykę. Poniższe pakiety badań pomogą szerzej spojrzeć na stan Twojego zdrowia i znaleźć źródło dolegliwości.

  • e-Pakiet stany zapalne jelit – w pakiecie są badania: morfologia, OB, CRP, ANCA (IIF), ASCA IgA/IgG, przeciwciała anty-tTG IgA (CLIA), lipaza, amylaza, krew utajona w kale, kalprotektyna w kale, posiew kału. Gdy masz przewlekłe biegunki, bóle brzucha, spadek masy ciała lub domieszkę krwi w stolcu – panel pomaga różnicować zapalne choroby jelit (np. IBD, celiakia) od dolegliwości czynnościowych (IBS) i ocenić nasilenie stanu zapalnego.
  • e-Pakiet brzuszny – w pakiecie są badania: mocz ogólny, morfologia, OB, CRP, próby wątrobowe (ALT, AST, ALP, bilirubina, GGTP), lipaza, amylaza, krew utajona w kale, Giardia lamblia (ELISA), kalprotektyna w kale, przeciwciała anty-tTG IgA (CLIA), Helicobacter pylori IgG. Przy „nieoczywistych” objawach z brzucha (od żołądka po jelita, wątrobę i trzustkę) – porządkuje diagnostykę na starcie i wskazuje, czy iść w kierunku celiakii, zakażenia H. pylori, parazytoz lub stanu zapalnego.
  • e-Pakiet alergiczny pokarmowy – w pakiecie są badania: morfologia, IgE całkowite, panel pokarmowy 30 alergenów (sIgE). Gdy podejrzewasz alergię IgE-zależną z objawami po jedzeniu – pomaga wskazać potencjalne alergeny do dalszej diagnostyki i omówienia planu żywienia z alergologiem/dietetykiem.
  • e-Pakiet nadwrażliwości pokarmowe: myfoodprofile 54 IgG – podstawowy – w pakiecie są badania: oznaczenie swoistych IgG dla 54 produktów (m.in. zboża z glutenem i bezglutenowe, mleko/jaja, ryby, orzechy, warzywa/owoce) + raport i przewodnik dietetyczny. Jeśli obserwujesz opóźnione dolegliwości po jedzeniu i chcesz – pod opieką specjalisty – ułożyć dietę eliminacyjno-rotacyjną. Pamiętaj, że badanie IgG nie służy do rozpoznawania alergii IgE-zależnej; wynik interpretuj z lekarzem/dietetykiem.
  • e-Pakiet – infekcje przewodu pokarmowego, 22 patogeny (PCR) – panel wirusów (adenowirus F40/41, astro-, noro-, rota-, sapowirusy), bakterii (m.in. Campylobacter, C. difficile toksyna A/B, Salmonella, Vibrio, Yersinia), szczepów patogennych E. coli (EAEC, EPEC, ETEC LT/ST, STEC stx1/stx2, O157, EIEC/Shigella) oraz pasożytów (Cryptosporidium, Cyclospora, Entamoeba histolytica, Giardia). Przy ostrych/nawracających biegunkach, bólach brzucha lub po podróży — szybka identyfikacja przyczyny ukierunkowuje dalsze postępowanie.

Weryfikacja merytoryczna: lek. Agnieszka Żędzian

Bibliografia

  1. Rana S.V., Malik A., Hydrogen Breath Tests in Gastrointestinal Diseases, Indian J Clin Biochem. 2014;29(4):398–405. doi:10.1007/s12291-014-0426-4.
  2. North Bristol NHS Trust, Hydrogen breath test [Internet], 2024, https://www.nbt.nhs.uk/our-services/a-z-services/gastrointestinal-gi-physiology/gastrointestinal-gi-physiology-patient-information/hydrogen-breath-test (dostęp 14.10.2025). 
  3. Jabłkowski M., Białkowska-Warzecha J., Jabłkowska A., Zespół rozrostu bakteryjnego – SIBO. Jak go diagnozować i leczyć w praktyce lekarza rodzinnego w świetle nowych wytycznych?, „Lekarz POZ” 2022;1:24–36. https://www.termedia.pl/Zespol-rozrostu-bakteryjnego-SIBO-Jak-go-diagnozowac-i-leczyc-w-praktyce-lekarza-rodzinnego-w-swietle-nowych-wytycznych-,98,46669,0,0.html (dostęp 14.10.2025). 
  4. Chojnacki C., Konrad P., Błońska A., Chojnacki J., Mędrek-Socha M., Usefulness of the hydrogen breath test in patients with functional dyspepsia, Gastroenterol Rev. 2020;15(4):338–342. doi:10.5114/pg.2020.92690.
  5. Na czym polega SIBO? Objawy, rozpoznanie i leczenie, https://diag.pl/pacjent/artykuly/na-czym-polega-sibo-objawy-i-postepowanie/ (dostęp 14.10.2025). 
  6. Stróżyk A., SIBO – definicja, diagnostyka, leczenie, dieta, Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NIZP PZH – PIB), https://ncez.pzh.gov.pl/choroba-a-dieta/choroby-ukladu-pokarmowego/sibo-definicja-diagnostyka-leczenie-dieta/ (dostęp 14.10.2025).
  7. Szcześniak A., SIBO – przerost flory bakteryjnej jelita cienkiego – czym jest i jak leczyć?, Instytut Mikroekologii, https://instytut-mikroekologii.pl/sibo-przerost-flory-bakteryjnej-jelita-cienkiego/ (dostęp 14.10.2025).
  8. Wodorowo-metanowe testy oddechowe – na co wskazują i kiedy są wykonywane?, https://diag.pl/pacjent/artykuly/wodorowo-metanowy-test-oddechowy-na-czym-polega/ (dostęp 14.10.2025).
  9. Grupa Diagnostyka. Jak zdiagnozować SIBO?, https://youtu.be/FHND–xDJXg?list=TLGG9Q4vlu4IBeMxNDEwMjAyNQ (dostęp 14.10.2025).
  10. Nowak M., Gulbicka P., Grzymisławski M., Wodorowe testy oddechowe jako narzędzie w diagnostyce schorzeń gastroenterologicznych, Forum Zaburzeń Metabolicznych, https://journals.viamedica.pl/forum_zaburzen_metabolicznych/article/view/44029/33735 (dostęp 14.10.2025).
  11. Wnęk D., Wodorowy test oddechowy – kiedy go wykonać i jak się do niego przygotować?, https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/168453,wodorowe-testy-oddechowe (dostęp 14.10.2025).